Wakker Nederland en PowNed moeten geen toegang tot publieke omroep krijgen, vindt Edwin van Huis, voormalig directeur van Beeld en Geluid. Hij scheef een opiniestuk in de Volkskrant met de volgende inhoud. ‘Iets meer dan een maand geleden kondigde Sjuul Paradijs, de hoofdredacteur van De Telegraaf, op het Media Park in Hilversum aan dat Wakker Nederland zich kandidaat zou gaan stellen als nieuwe publieke omroep.
Volgens de site van Wakker Nederland zal het gaan om ‘geëngageerde programmering, waarin de ruggegraat van de samenleving aan het woord komt’. Die ruggegraat wordt gevormd door de lezers van De Telegraaf (die gratis lid kunnen worden) en de achterban van Wilders en Verdonk. Ook PowNed van de website GeenStijl (eveneens eigendom van de Telegraaf Media Groep) gaat zich inzetten voor rechts en populistisch Nederland.
Beide aspirant-omroepen hebben de vereiste 50 duizend leden binnen. Hun stelling: ‘De publieke omroep is links, de stem van rechts wordt niet gehoord’. Zo zouden beide aspiranten bijdragen aan de pluriformiteit van het omroepbestel.
Het verhaal dat de publieke omroep ‘links’ zou zijn, maakte opgang rond de dood van Fortuyn (‘De kogel kwam van links’). Sindsdien waren er geregeld verdachtmakingen over de ‘linkse omroep’. Joop Atsma (CDA) zei eind 2007 in het AD: "Wij krijgen wekelijks veel mailtjes met klachten dat het NOS Journaal, NOVA of Buitenhof te links is". Inmiddels is uit opinieonderzoek gebleken dat de berichtgeving van de publieke omroep door de bevolking niet als links wordt ervaren.
Revu heeft een onderzoek gedaan waaruit blijkt dat er zeker net zo veel rechtse als linkse mensen aan het woord komen bij Nova, De wereld draait door en Pauw & Witteman, de programma’s waar rechts het op gemunt had. Vreemd. Vroeger mocht de VARA linkse programma’s maken en de TROS rechtse. Maar inmiddels is het onder druk van de kritiek zover gekomen dat in alle programma’s zowel het linkse als het rechtse geluid aan de orde moet komen. De VARA moet in haar programma’s even vaak Rita Verdonk aan het woord laten als Wouter Bos om niet de indruk te wekken ‘partijdig’ te zijn.
Terug naar Sjuul Paradijs en PowNed, en hun claim dat ze toetreding verdienen omdat het rechtse geluid in Nederland niet wordt gehoord. We hebben vastgesteld dat de publieke omroep niet links is, maar behoorlijk neutraal. Bovendien heb ik geen onderzoek nodig om te zien dat de linkse journalistiek rechtse politici met zijden handschoenen aanpakt, uit vrees voor bevooroordeeld te worden aangezien.
Laten we eens verder kijken dan de publieke omroep. De publieke omroep heeft een marktaandeel van ongeveer 40 procent, RTL heeft 26 procent en SBS ongeveer 20 procent. We hebben vastgesteld dat de publieke omroep niet links is, maar behoorlijk neutraal. RTL is centrum-rechts in zijn berichtgeving, SBS is duidelijk rechts. De kans dat een televisiekijker in Nederland een rechtse mening hoort, is dus aanzienlijk groter dan de kans op een linkse mening. Voor de pluriformiteit van de media moet dus inderdaad worden gevreesd, maar niet als het gaat om het rechtse geluid.
Dan de kranten. Behalve de Volkskrant zijn alle landelijke dagbladen neutraal, een beetje rechts of heel erg rechts. Als je kijkt naar de oplagen wordt het verschil helemaal groot: De Telegraaf en de gratis bladen hebben verreweg de grootste oplage: samen meer dan 2 miljoen; het AD 400 duizend, de Volkskrant 250 duizend, de NRC zit net onder de 200 duizend, Trouw zit op 90 duizend. Dit betekent dat 90 procent van alle krantenlezers in Nederland elke dag weer rechtse verhalen te lezen krijgt.
Dan zijn er de gratis kranten: Metro, Spits (eveneens van de Telegraafgroep) en De Pers. Over deze bladen wordt gezegd dat ze toch alleen maar de ANP-berichten overschrijven. De onderwerpkeuzen tonen echter hun populistische en politieke kleur. Ze staan vol artikelen over Wilders, over moslims (in negatieve zin) en over zakkenvullers (politici). Onthullend zijn de ingezonden reacties van lezers.
Toen Metro aan zijn lezers vroeg om ideeën te geven om de economische crisis op te lossen waren de antwoorden: ‘de doodstraf invoeren want die criminelen zitten van ons geld lekker in de gevangenis’; ‘het kabinet naar huis schoppen want dat zijn allemaal zakkenvullers’ en zo nog een paar sterke staaltjes van economisch inzicht. Het zou daarom goed zijn wanneer er steun zou komen voor een linkse gratis krant.
Kort samengevat: we hebben in Nederland één neutrale en twee rechtse omroeporganisaties, en een enorm overwicht van rechtse kranten. Vooral de Telegraaf Media Groep drukt met zijn kranten (Telegraaf, Spits, vele regionale kranten) en internet (GeenStijl) een zeer groot stempel op de berichtgeving in Nederland.
Is het in zo’n door rechtse media gedomineerd landschap nu logisch dat er twee nieuwe rechtse, door De Telegraaf aangestuurde, omroepen komen? De ruggegraat van Nederland ziet en hoort zijn stem overal en de hele dag vertolkt. Minister Plasterk moet daarom moed tonen en Wakker Nederland en PowNed de toegang tot de publieke omroep weigeren. Hun toelating zou leiden tot een ongezonde verdere dominantie van rechtse berichtgeving in Nederland.
De minister moet daarvoor verder kijken dan het ledenaantal en breder dan de samenstelling van de publieke omroep op dit moment. Hij is immers de minister van Media, niet de minister van de publieke omroep.’
Edwin van Huis is zelfstandig adviseur en was tot 1 januari algemeen directeur van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.